امپراطوری ایران باستان

سوی پرستش

persian-empire — Tue, 22 Dec 2009 20:35:38 GMT

سوی پرستش

پیروان آیین زرتشت که خود را مزد یسنی یعنی پرستندگان مزدا (خداوند) نیز می گویند، در نیایش های خود با تن و روانی پاک رو به سوی (روشنایی)، خداوند را سپاس گفته نیایش می کنند. زرتشتیان به گاه نیایش، زندگی سرشار از آرامش و آسایش و بهروزی را برای نیک اندیشان روزگار آرزو می کنند و آتش را در کنار سه عنصر دیگر یعنی آب، خاک و هوا گرامی می داشته و از آتشکده ها به نشانه مهر و پاکی در محل زندگی خود پاسداری می کنند.

آنان از روشنایی آتش، همانند نورهای دیگر، به عنوان پرستش سو (قبله) به هنگام نیایش بهره می گیرند.

ایرانیان از سال های پیش، آتش را به عنوان نماد موجودیت خود یا به عبارتی پرچمی برای هویت ملی خود در نظر داشتند و به آن افتخار می کردند زیرا آتش از بین برنده ناپاکی ها و روشن کننده تاریکی ها است. گرما و انرژی آتش، چرخهای صنعت و پیشرفت را به چرخش می آورد. آتش درونی انسان است که اندیشه او را به خرد بی پایان اهورایی پیوند می زند. بنابراین زرتشتیان به پیروی از نیاکان خود همچنان آتش را گرامی داشته، نه اینکه آن را پرستش کنند بلکه از روشنایی آتش به عنوان قبله به هنگام نیایش بهره می گیرند.

کانال خشایار شا و چگونگی کشف آن

persian-empire — Tue, 24 Nov 2009 14:26:24 GMT

ایجاد کانل سوئز

پیشینه عمیق و کهن مهندسی ایرانیان در دوره باستان ،با در نظر گرفتن آثار ساختمانهای باقیمانده از دوره هخامنشیان ،پارتیان ساسانیان ،مجموعه حیرت انگیزتخت جمشید آثار باستانی پراکنده در استان فارس و طاق کسری د رمداین به خوبی روشن است . مهم ترین موضوعی که در اینجا مورد گفتگو و توجه می باشد ایجاد کانال دریایی بوسیله مهندسان ایرانی به سرپرستی "مهندس ارتاخه "هخامنشی است که به فرمان داریوش اول هخامنشی بوجود آمده و افتخار آن برای همیشه از آن ایران و ایرانی است . داریوش بزرگ با توجه به اهمیت راه های دریایی به ویژه راه دریایی بین مصر و ایران در اواخر قرن ششم پیش از میلاد دستور داد کانالی بین دریای سرخ و دریای مدیترانه از راه نیل ایجاد شود تا کشتی های ایرانی به راحتی بتوانند از آن آبراه عبور کرده و در نتیجه راه بسیار کوتاهی بین ایران و مصر از طریق دریا ایجاد گردد.

البته ترعه ای(کانالی)که داریوش حفر کرد با کانال کنونی که در سال 1869 میلادی توسط"مون فردینانداوسپس"حفر شد و به اتمام رسید ،کمی اختلاف دارد . زیرا ترعه کنونی از پرت سعید شروع و به خلیج سوئز منتهی میشود در حالیکه ترعه داریوش کبیر قدری بالاتر از بوباستیس شروع شده و به رود یل می پیوست و پس از عبور از تومیلت در نزدیکی سوئز به دریای سرخ ملحق می شد.به یاد بود این کار بزرگ و پر ارزش جهانی که به دستور داریوش بزرگ انجام پذیرفته بود ،لوحه سنگی با خطوط میخی پارسی،عیلامی ،بابلی و مصری درآنجا نصب گردیده :((منم داریوش ،شاه شاهان ،شاه کشور هایی که تمام نژاد ها مسکون است .شاه این سرزمین بزرگ تا آن دورها پسر و یشتاسب هخامنشی .))

من پارسی هستم و به همراهی پارسیان مصر را گرفتم ،امر کردم این کانال را بکنند از "پی رو "نیل که از مصر جاری است تا درایی که از پارس بدان روند . این ترعه کنده شدچنانکه فرمان دادم و گشتی ها از مصر به وسیله ی این کانال به سوی ایران روانه شد چنانکه اراده من بود .

این لوحه در سال 1866 میلادی در شلوف النزابه،33کیلومتری کانال کمی به طرف غرب ترعه امروزی بدست آمد . روی این لوحه سنگی نقش دو نفر حجاری و در وسط آن اسم "داریوش "نوشته شده است .طرف دست راست ،کتیبه ای بدین شرح:فارسی 6 سطر ،عیلامی 4 سطر ،بابلی 3سطر نقل گردیده . کتیبه ی دیگر حاوی اطلاعاتی راجع به حفر کانال با متن بابلی است که شاید زیر آن عیلامی بوده و از بین رفته باشد .طرف دیگر لوح،کتیبه ی مفصل تری به و زبان مصری نقل گردیده است که که مفاد ترجمه لوحه شرح مفصلی است که در بالا نقل شد .

در نوشته دیگر فقط نام داریوش روی آن نوشته شده ،ولی کتیبه ی دیگر عباراتی دارد بدین مضمون((من هستم داریوش شاه شاهان ،شاه بسیاری از کشورها که از تمام نژادها مسکون است . شاه این سرزمین بزرگو پهناور ،پسر ویشتاسب هخامنشی .))در کتیبه ی مصری نقش داریوش مانند فراعنه مصر تزئین شده ،صورت او زیر قرص آفتاب بالدار و خدایان دو نیمه ی نیل را (دو قسمت مصر غلیا و سفلا )در زیر اسم او بهم اتصال داده و اسامی کشور هایی که تابع داریوش (به مصری تریوش )بوده اند نوشته شده و بدین ترتیب خواسته اند بنمایانند که داریوش از فراعنه سلسله هجدهم که مقتدرترین سلسله ی مصر بوده اند برتر بوده است. نمایندگان کشورهای تابعه در این نقوش زانو به زمین زده و در حال کرنش و خضوع می باشند و همانطور که در نقوش آرامگاه های شاهان منظور شده ،مقام اول راپارسی ها ،بعد مادیها و مقام آخر را سکاها داردند .کتیبه ها به همان اصول و رسم فراعنه مصر نوشته شده و عباراتی از آن خواناست که ترجمه شده است :

آن تریوش (داریوش که زاده الهه نیت مادر خدایان مصری است)انجام داد تمام چیزهایی را که خدا شروع کرد ....آقای همه چیز که قرص آفتاب را احاطه کرده وقتی که در شکم مادر قرار داشت و هنوز به دنیا نیامده بود (نیت )او را پسر خود دانست ....امر کرد به او دست خود را با کمال به طرف او برد تا دشمنان او را بر افکنند چنانکه از برای پسر خود کرد.... او دشمنان خود را در تمام ممالک نابود میکند .شاه مصر علیا و سفلی آن "تریوش "که تاابد پاینده است . شاهنشاه بزرگ ،پسر ویشتاسب هخامنشی است . او پسر اوست ،قوی و جهانگیر است . تمام بیگانگان با هدایای خود به او روی می آورند و برای او کار میکنند .((لازم به ذکر است در کتیبه های مصری نام 6تن از شهریاران هخامنشی "کوروش کبیر ،کمبوجیه ،داریوش اول ،خشایارشا،اردشیر اول و اردشیر سوم "تا کنون دیده شده است .))

کانال خشایار شا و چگونگی کشف آن

محققان باستان شناسان انگلیسی پس از ده سال کار و تحقیق مداوم ،سرانجام کانال خشایارشا پادشاه ایران را در یکی از شبه جزیره دریای اژه کشف کردند. خشایارشا پادشاه سلسله ایرانی هخامنشی در سال 480 قبل از میلاد در جریان تلاش ایرانی ها برای فتح یونان ،دستور حفر این کانال شگفت انگیز را که داستان آن جنبه افسانه ای پیدا کرده بود ،صادر کرد.کشف این کانال حیرت انگیز محصول تلاش بی امان تیمهای باستان شناسی دانشگاه های گلاسکو و لیذز بود .طبق تحقیقات این پروژه اعلام شد این کانال در سطح زمین 100 فوت 30 متر عرض داشته و برای عبور دو کشتی بادبانی جنگی کافی بود . کانال به گونه ای حفر شد که از هر دو طرف به سطح پایین شیب داشت و عرض کانال در عمق به 15 متر میرسید . طول این کانال که در وسط شبه جزیره ای در دریای هژه حفر شده بود ،حدود4/1 مایل (2253متر ،کمتر از 5/2کیلومتر )بوده است. خشایار شا پادشاه ایران در سال 480 قبل از میلاد دستور حفر این کانال را به مهندسان نظامی ارتش ایران دارد که خود یکی از بزرگترین و شگفت انگیز ترین عملیات مهندسی زمان بوده است . ترعه حفر شده توسط خشایارشا در شبه جزیره آتس شرقی ترین نقطه شبه جزیره کالسیدس قرار داشته که در راس آن واقع شده و از شمال به جنوب قرار گرفته است .حفر این کانال برای خشایار شا جنبه حیاتی داشت ،چرا که در غیر این صورت ایرانیان می بایست کیلومتر ها در امتداد این شبه جزیره به سوی جنوب دریای اژه کشتیرانی کنند و دوباره همان مسیر را پس ازرسیدن به دماغه جنوبی شبه جزیره به سوی به سوی شمال طی کنند . اماخشایار شا از این خود داری کرد ، چرا که ژنرال اومار دوینوس ،12 سال قبل د رجریان حمله به یونان ناوگان ایران را به سوی دماغه شبه جزیره هدایت کرد ،اما هنگامی که ناوگان ایرانی در جنوب دماغهدر حال دور زدن به سوی شمال بود،دچر یک طوفان سخت شد اکثر کشتی های ایرانی غرق شدند .

خشایار شا برای پرهیز از این خطر،به مهندسان ارتش ایران دستور داد کانالی را از ساحل شرقی شبه جزیره به ساحل غربی آن حفر کنند. پس از حفر کانال ،ناوگان ایران یونان را فتح کرد، اما موفق به حفظ آن کشورنشد و ناچار شد در برابر مقاومت سخت سربازان یونانی دست به غقب نشینی بزند و ناوگان ایرانی از همان کانال به سوی ایران بازگشت . بنابر گزارش مورخان،حفر این کانالسه سال به طول انجامید . بطوری که نوشته اند آثار آن تا چندی پیش به طور کامل مشهود بوده است و باز مانده آن را "پروآاکا"می نامند .

طبق گزارش پروژه کشف کانال ،احتمالا ایرانیان فکر نمی کردند این کانال به اثری تبدیل شود که از آنها باقی بماند ،به همین خاطر همینکه کشتیهای آن ها از بازگشت از کانال عبور کرد ،پایان استفاده از کانال فرا رسید. در طول قرون متمادی این واقعه تاریخی به تدریج به صورت یک افسانه در آمد و کسی گمان نمی کرد که این اقدام بزرگ مهندسی جهان باستان ،واقعیت تاریخی داشته باشد. اما اکنون پس از تحقیق ده ساله باستان شناسی نشان داده است که این کانال واقعا حفر شده و مدارک لازم برای اثبات این ادعا در دست است . هرودوت ،حفر این کانال را در کتاب خود ذکر کرده بود ،اما این داستان شگفت انگیز را باور نمی کرد . ولی یافته های علمی با ستان شنا سان این روایت تاریخی را تائید کرد.

ساختن این کانال که زیر رسوبات دریایی و لا ی و لجن 25 قرن گذشته دفن شده است به استراتژی نظامی درخشان ایرانی ها و مدیریت کار انسانی و مهندسی راه وساختمان آنها گواهی میدهد. کانال همچنین گویا ی کوته بینی و شتاب و نیز سر گذشت پادشاهی است که در جریان شتاب خود برای فتح یونان هرگز به فکر محافظت از کانال به عنوان یک آبراه همیشگی نیفتاد . براساس مطالعات زمین شناسی،گویا کانال عمر کوتاهی داشته است و ایرانی ها فکر نمی کردند که این اثر قرن ها باقی بماند و همین که کشتی های آنها از آن عبور کرد دیگر از آن بهره برداری نکردند.

دکتر بن ایزار لین باستان شناس دانشگاه لیدز می گوید :این یک اثر عظیم و غول پیکر و کاری شگفت انگیز بود. درجریان حفر کانال ،کارگران می بایست زمین را بیل زده و خاک را داخل کیسه کرده ،از پایین به بالا دست به دست کنند .

دکتر ماریا برو سیوس دانشمند تاریخ باستان گفت که مهارت های مهندسی موجود در کانال احتمالا قبل از خشایار شا نیز وجود داشته است. به گفته او "توان ایجاد ساختاری نظیر آن می توان در امپرا طوری های بابل و آشور "ردیابی کرد.

ساختن کانال خشایار شاه علاوه بر مهندسی ،ناشی از مهارت مدیریت نیز بوده .دو نفر مهندس ایرانی به نام "بوبارس "پسر مکابازوس،و ارتاخایس پسر ارتایوس مامور انجام این کار شدند. مهندس"آرتاخه"یا "آرتاخایس"از نجبای هخامنشی بوده و به گفته هرودوت این سردار نامی پارس از حیث اندام از تمام پارسی ها بلند تر و اندازه قد او به (هشت پا)پنج ذراع،چهار انگشت کم می رسیده و صدای بسیار رسایی داشته و مرگ او بر خشایار شا بسیار گران امده و امر کرد جنازه او را با شکوه فراوان دفن کنند. نزدیک این کانال برجستگی قبر مانندی است که تصور کرده اند شاید بقایای قبر "ارتاخه"باشد که به امر خشایار شا در همان جا به خاک سپرده شده است.

گمان می رود خشایار شا برای حفر کانال از مهندسا نفینیقی نیز استفاده استفاده کرده است و تیم هایی از گارگردان را در قسمتهای گوناگون کانال گماشته باشد.

با شکست سه سربازان خشایار شا در جنگ سخت با یونانیان ،به حضور ناوگان شاهنشاهی ایران در اروپاییان داده شده و پس از این کانال به طور کامل فراموش شد و به افسانه ها سپرده شد.

بر گرفته از :

نقش ایران در تاریخ تمدن جهان. نگارش عبدالرفیع حقیقت "رفیع".تهران کومش،1378 .

کانال خشایار شا چگونه کشف شد ؟. ترجمه دکتر حمید احمدی،دانشیار علوم سیاسی دانشگاه تهران.

ارد بزرگ

persian-empire — Tue, 27 Oct 2009 17:37:18 GMT

ادب خویش را هیچ گاه فرو مگذار ، با وجود آنکه مورد ریشخند باشی ! . ارد بزرگ

گیتی همواره در حال زایش است و پویشی آرام در همه گونه های آن در حال پیدایش است . ارد بزرگ

عشق همچون توفان سرزمین غبار گرفته وجود را پاک می کند و انگیزه رشد و باروری روزافزون می گردد . ارد بزرگ

عشق چنان شیفتگی در نهان خود دارد که سخت ترین دلها نیز ، گاهی هوس شنا در آن را می کنند . ارد بزرگ

هیچ گاه عشق به همدم را پاینده مپندار و از روزی که دل می بندی این نیرو را نیز در خویش بیافرین که اگر تنهایت گذاشت نشکنی و اگر شکستی باز هم نامید نشو چرا که آرام جان دیگری در راه است . ارد بزرگ

کمک به همگان ، عشقی است که به برجستگان کمک می کند راه های سرفرازی را بیابند . ارد بزرگ

فرمانروای بزرگ مردم خویش را در هیچ کجای دنیا از یاد نمی برد و همیشه پناه آنان است . ارد بزرگ

سردمداران ناشایست ترسشان از ناکارآمدیشان نیست ، دوری از فرمانروایی آنها را می ترساند ! ارد بزرگ

مردم به دنبال گزارش روزانه فرمانروایان نیستند! آنان دگرگونی و بهروزی زندگی خویش را خواستارند !! . ارد بزرگ

فرمانروای دانا می داند ، هیچ ندای با کُشتن خفه نمی شود . ارد بزرگ

فرمانروایان تنها پاسخگوی زمان حال خویش نیستند آنها به گذشتگان و آیندگان نیز پاسخگویند . ارد بزرگ

تنـگهٔ بـُلاغی

persian-empire — Tue, 13 Oct 2009 07:49:18 GMT

تنـگهٔ بـُلاغی

تنـگهٔ بـُلاغی در استان فارس، در مسیر راه شاهی یا جادهٔ سلطنتی که به دستور داریوش بزرگ هخامنشی ساخته شد، بین پاسارگاد و تخت جمشید واقع است. این تنگهٔ 18 کیلومتری در فاصلهٔ 4 کیلومتری پاسارگاد و 8 کیلومتری مرکز شهرستان سعادت شهر واقع است. به باور باستان‌شناسان بخشی از راه باستانی شاهی که قدیمی‌ترین راه ایران بشمار می‌آید نیز از این تنگه گذر می‌کرده است.

تاریخچه

تنـگهٔ بـُلاغی (بلاغ به معنی چشمه ) تنگه ایست نزدیک روستایی باستانی (در پی اکتشافات اخیر احتمالاً شهری بزرگ) در استان فارس ایران، بین پاسارگاد و تخت جمشید و در نزذیکی مرکز شهرستان پاسارگاد سعادت شهر قرار دارد و به باور باستان شناسان زمانی در مسیر راه شاهی یا جادهٔ سلطنتی و از شواهد راه سازی دوران پادشاهی هخامنشیان است. این شاهراه نخستین جاده بین المللی شناخته شده جهان است. راه شاهی، شاهراه و مسیری زیارتی و کاروان رو بوده که پاسارگاد را به تخت جمشید و شوش و دیگر مناطق شاهنشاهی ایران پیوند می‌داده است که به نوبه خود جدا از سایر آثار و کشفیات دیگر، یک اثر باستانی مهم بشمار می‌آید.

جاده‌ای که به فرمان داریوش بزرگ هخامنشی ساخت آن از سارد (پایتخت لیدی) آغاز شد و پس از اینکه پاسارگاد را به تخت جمشید پایتخت هخامنشیان متصل کرد، به شوش کشیده شد و از همان زمان به نام راه شاهی معروف شد. داریوش شاه بارها و بارها برای اداره امور کشوری و برگزاری جشن‌های بهاره در تخت جمشید با گردونه (ارابه) ویژه خود از این جاده گذر کرد.

این جاده که سده‌هاست در زیر خروارها خاک مدفون شده از خاطره‌ها، از پیروزی‌ها، از عبور پر از جلال و شکوه داریوش و خشایارشا و اردشیر و دیگر شاهان هخامنشی در طول 220 سال سلطنت، از جشن‌ها و … ناگهان از سایه وحشت‌انگیز جنگ، از تعقیب داریوش سوم به وسیله اسکندر مقدونی که از همین راه داریوش می‌گریزد و پس از سه روز «بسوس» (قاتل داریوش) باز از همین راه سر داریوش سوم هخامنشی را می‌آورد و بر دامن اسکندر می‌افکند و پس از آن آتش و خون.

آرامشی 250 ساله بر این سرزمین حاکم بود دستخوش طوفان حوادث شده و همه چیز برباد می‌رود. مجموعه کاخ‌های ساخته شده بر روی صفه تخت جمشید به‌وسیله اسکندر به آتش کشیده می‌شود و اسکندر و سربازانش باز از همین راه به طرف شوش حرکت کرده و آنجا را نیز ویران می‌کنند.

از این مکان باستانی اطلاعات زیادی در دسترس نبود، تنها در سال 2005 در پی اکتشافات گروههای باستان‌شناسی از ایران، آلمان، استرالیا، ایتالیا، فرانسه، ژاپن، لهستان و هلند اطلاعات قابل توجهی بدست آمد.

داده‌های جدید

برپایه داده‌های جدید تنگهٔ بلاغی تنها یک گذرگاه کوهستانی نبوده، و در دوره‌های گوناگون از رونق بسیاری برخوردار بوده است. تاکنون 129 کارگاه باستان‌شناسی در این تنگه یافت شده است و قدیمیترین آثار کشف شده تا به کنون، متعلق به 7500 سال پیش است. در این محل آثاری از دوره‌های پارینه‌سنگی، نوسنگی، ایلامی (2700-645 پیش از میلاد)، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان و اوایل دورهٔ اسلامی بدست آمده. واقع شدن تنگهٔ بلاغی در بین مجموعه تخت جمشید و پاسارگاد و شهر ساسانی استخر، حدس باستان شناسان را در مورد عبور راه ارتباطی از این منطقه تقویت کرده است.

باستان‌شناسان ایرانی و آلمانی با کشف کوره‌های سفال‌گری در پشت سد سیوند در تنگهٔ بلاغی شواهدی از صنعت گسترده سفال‌گری را در این منطقه به دست آوردند. تنها در یکی از محوطه‌ها دو کارگاه سفالگری کشف شده است. این کوره‌ها دایره‌ای شکل و به صورت سنگ‌چین هستند.

گروه باستان‌شناسی ایرانی-هلندی در ماه آوریل 2005، حدود 15000 تکه سفال در یکی از کارگاههای باستان‌شناسی پیدا کردند که متعلق به دوران شاهنشاهی ساسانیان و اوایل دورهٔ اسلامی هستند. این تکه‌های سفال بیشتر برنگ کرم هستند.

به گزارش سرپرست گروه باستان‌شناسی لهستانی به تاریخ 8 می‌‌2005، در پی کشف تکه‌هایی از لوله به قطر حدوداً 30 سانتی متر و به رنگ خاکستری مربوط به دوران شاهنشاهی هخامنشیان، نظر باستان شناسان مبنی بر اینکه این منطقه تنها شامل یک روستای کوچک بوده است، تغییر کرده و اکنون باور بر این است که این منطقه شامل یک شهر باستانی بزرگ است. به نظر باستان شناسان این لوله‌ها ممکن است برای انتقال فاضلاب یا آب مصرف می‌شده اند.

توسط این گروه یک زیر خاکی نیز متعلق به دوران شاهنشاهی هخامنشیان در محل پیدا شده است. این بزرگ‌ترین کوزه‌ای است که تا به حال در ایران یافت شده است. ارتفاع کوزه 140 سانتی متر، قطر آن 123 سانتیمتر و وزن آن 120 کیلوگرم است.

اسکلت کامل یک انسان نیز از زیر خاک بیرون آمده، که متعلق به دوران شاهنشاهی ساسانیان است (226-651 میلادی). اسکلت متعلق به یک مرد بزرگ سال بوده، که در حالت چمباتمه پیدا شده است.

تیم مشترک باستان شناسان ایران و ژاپن با کاوش‌های نجات‌بخشی در غارهای باستانی منطقه تنگه بلاغی ابزارهای سنگی کشف کردند. کاوش در دو غار این منطقه به یافتن شمار زیادی ابزار سنگی گوناگون و از جنس «چرت» و سنگ چخماق انجامید.

«بابک کیال»، سرپرست مجموعه باستانی پاسارگاد در مورد محوطه‌های باستانی شناسایی شده گفت: «در این بررسی‌های باستانی آثاری شامل تپه‌های پیش از میلاد، کوره‌های ذوب فلز، غار و سکونتگاه‌های پیش از میلاد، دو گورستان دسته‌جمعی مربوط به دوران اشکانی و آثار دیگر به دست آمده است.»

آثار کشف شده

مهر سنگی قهوه‌ای رنگ 5500 ساله با نقوش افقی به اندازه 5 تومانی
خمره ذخیره آذوقه(کوزهٔ سفالی 120 کیلویی)
بیش از 7 کیلومتر مرز سنگی مربوط به دوران اشکانی
دو اسکلت دفن شده به همراه اشیاء در گور
کارگاه شراب سازی
کارگاه سفال سازی 7500 ساله
محوطه باستانی 7000 ساله
یک روستای هخامنشی با دیوارهای دفاعی و لوله‌های سفالی دفع فاضلاب
گورستان 6000 ساله
یک گورستان کلان سنگی ساسانی
بقایای دوران ایلامی
حوض ساخته شده از لاشه سنگ با اندود گچ

احمدفرغانی ریاضیدان واخترشناس

persian-empire — Thu, 10 Sep 2009 18:06:22 GMT

زندگینامه ویادگارهای ارزشمند احمدفرغانی ریاضیدان واخترشناس بزرگ زادۀ درّۀ فرغانه که امروزه درسرزمین ازبکستان قراردارد . نگاشته های فرغانی بیش ازپانصد سال ازجمله منابع معتبردراروپا بشمارمی رفته است بدانگونه که دست آوردهای اخترشناسی وجغرافیائی وی راهنمای اصلی کریستف کلمب وآمریگو وسپوچی ایتالیائی درکشف قارۀ آمریکا بوده است .

دریافت فایل زندگینامه

كتاب های کوروش نیکنام

persian-empire — Tue, 01 Sep 2009 17:23:18 GMT

از نوروز تا نوروز ، آیین ها و مراسم سنتی زرتشتیان ایران

از نوروز تا نوروز نتیجه پژوهشی است که آقای نیکنام به پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی کشور در سال 1374 به شیوه میدانی انجام داده است که از آیین ها و مراسم سنتی زرتشتیان ایران در شهر ها و روستا ها گزارش شده است ، این پژوهش همراه با گذر روزها و ماه ها در تقویم خورشیدی، از چگونگی و فلسفه برگزاری نوروز بین زرتشتیان شروع شده و با شرح سنت ها و باورها تا نوروز بعدی ادامه دارد .
آداب زناشویی، برگزاری جشن های گوناگون، آیین دین پذیری و مراسم ویژه درگذشتگان نیز همراه با عکس های رنگی از معماری و آداب و رسوم زرتشتیان در این نوشته گردآوری شده است. کتاب از نوزوز تا نوروز در 135 صفحه در قطع وزبری توسط سازمان انتشارات فروهر تهران چاپ شده است.
چاپ اول سال 1381 ، چاپ دوم سال 1383 و چاپ سوم سال 1385و چاپ چهارم آن در سال 1388 بوده است.
مراکز تهیه :
تهران :
1- خیابان انقلاب ، اول فلستین جنوبی ، پلاک6 ، انتشارات فروهر ، تلفن : 66462704
2- فروشگاه سالنمای راستی ، تهران ، پایین تر از خیابان کریم خان زند ، ابتدای پل حافظ شمالی ، نبش کوچه ولدی ، شماره 524 تلفن : 88938812 - 88731949
3- فروشگاه خرمی ،تهران میدان فلستین، تالقانی غربی، پلاک 100 ،تلفن : 66404269
یزد :
خیابان کاشانی ، نرسیده به آتشکده یزد.کتابسرای فروهر
کرمان :
خیابان زریسف ، آتشکده کرمان.
همدان :
روبروی آرامگاه ابوعلی سینا ، خیابان پاستور ، کتابفروشی ایران زمین.
چنانچه مایلید تا کتاب ها را با پست نیز دریافت فرمایید نام ونشانی خود را به ما ایمیل کنید تا چگونگی آن را برایتان بنویسیم

آیین اختیار ، گفتاری پیرامون فرهنگ وفلسفه زرتشت

کتاب آیین اختیار ، گفتمانی درباره ویژگی های فرهنگی ، باورها ، فلسفه زرتشت ، زندگی وتاریخ زرتشتیان است که شامل مجموعه مقاله ها ، گفتگوها و سخنرانی های آقای نیکنام در همایش ها و گرد همایی دانشجویان در دانشگاه هامی باشد.
این کتاب توسط انتشارات تیس در تهران همراه با تصویر هایی از آداب ورسوم سنتی زرتشتیان با قطع وزیری در 195 صفحه به چاپ رسیده است.
چاپ اول سال 1385 ، و چاپ دوم سال 1386 و چاپ سوم 1388بوده است.
مراکز تهیه :
تهران :
1- خیابان انقلاب ، اول فلستین جنوبی ، پلاک6 ، انتشارات فروهر ، تلفن : 66462704
2- فروشگاه سالنمای راستی ، تهران ، پایین تر از خیابان کریم خان زند ، ابتدای پل حافظ شمالی ، نبش کوچه ولدی ، شماره 524 تلفن : 88938812 - 88731949
3- فروشگاه خرمی ،تهران میدان فلستین، تالقانی غربی، پلاک 100 ،تلفن : 66404269
یزد :
خیابان کاشانی ، جنب آتشکده یزد. روبروی سینما ایران ، کتابسرای فروهر
کرمان :
خیابان زریسف ، آتشکده کرمان.
همدان :
روبروی آرامگاه ابوعلی سینا ، خیابان پاستور ، کتابفروشی ایران زمین.
چنانچه مایل باشید کتاب ها را با پست نیز دریافت فرمایید نام ونشانی خود را ایمیل کنید تا چگونگی ارسال آن را برایتان بنویسیم

اندرزنامه زرتشت

اکنون سرافرازم که پس از بیست سال تلاش و پژوهش، برداشت کوتاه خود را از پیام های وخشور ایرانی در سروده های ورجاوند گات ها به نوشته درآورده ام.

هیربد

persian-empire — Fri, 28 Aug 2009 08:54:18 GMT

اشوزرتشت پیام آور راستی، در بخشی از سرودهای خود گات‌ها باور داردكه آموزگار بودن دانش اندوختن و آن را گسترش دادن سبب رسیدن انسان به رسایی و كمال (هَه اوروَتات= خورداد) و پس از آن به بالاترین درجه عرفان یعنی بی مرگی و جاودانگی (اَمِرَه تات=امرداد) خواهد شد.
بی گمان همه كسانی كه كوشش می كنند تا از خرد خویش بهترین بهره را بگیرند و در راه دانش اندوزی و گسترش دانش نیك در جامعه انسانی گام بردارند،از یاران پیامبر خواهند بود زیرا اشو زرتشت نیز پس از شناخت خداوند از دیده دل ، با دانش درونی و آگاه شدن به راز هستی و الهام از پیام اهورایی، به میان مردم آمده با شیوایی بیان پیام راستی را به دیگران آموختند تا جهانیان را از دروغ و كژاندیشی بازداشته به سوی راستی، مهر،شادمانی و دوستی راهنمایی فرمایند.

اشوزرتشت در گات ها – هات 31 بند 6 فرموده است:
" بهترین سعادت و خوشی به آموزگار دانایی خواهد رسید كه پیام آیین راستی را بیاموزد.
پیامی كه انسان ها را به سوی رسایی و جاودانگی می رساند و آنگاه آموخته هایش را به دیگران بیاموزد.
پاداش چنین آموزگاری شهریاری مینوی در پرتو منش نیك خواهد بود."

در سد در نثر درباره آموزش هیربدی و هیربد چنین آمده است.
در نود و هشتم –(1) اینكه بهدینان را می باید كه خط اوستا بیاموزاند پیش هیربدان و استادان تا در خواندن نیایش و یشت، خطا نرود.
(2) بیشتر واجب هر هیربدان و استادان را هست كه همه بهدینان را خط اوستا بیاموزد و اگر هیربد در آموختن ایشان تقصیر نماید او را عظیم گناه باشد.
(3) كه اورمزد به افزونی زرتشت را گفت كه هیربدی و استادی در آموختن اوستا بهدینان را تقصیر كند او را از بهشت چندان دور كنم كه پهنای زمین است.
چنان كه پیداست به آموزش دهندگان(هیربدان) توجه شده است.
به این ترتیب آموزگاران به ویژه دانایانی كه دین و فلسفه و شیوه نگرش درست به زندگی و جهان هستی را به دیگران آموزش می دهند از بهترین پاداش اهورایی برخوردار خواهند شد.
آموزگار دین را در ایران باستان هیربد(hirbad) نیز گفته اند
در اوستا واژه ای هیربد به صورت (اَ اِثْرَه پئی تی) آمده است این واژه از دو بخش تشكیل شده است بخش اول (ae Thra) به چم آموزش و یاد دادن است و بخش دوم (paiti) به چم دارنده و صاحب می باشد، در بخش های گوناگون اوستا از (ae thrya)به چم شاگرد و دین آموز یاد شده است.(1)
این واژه در فرهنگ واژگان پارسی به بعضی از پیشوایان دین زرتشتی داده شده است كه كار آنان نگهداری و پرستاری از آتش در آتشكده ها و یا رساندن آموزش های دینی به مردم و به عبارتی آموزگاران دین زرتشت بوده اند . در بررسی واژه هیربد در فرهنگ نامه ها به جایگاه و چم واژه موبد و دستور نیز كه از مقام های دیگر پیشوایی دین زرتشت است اشاره شده است.

لغت نامه دهخدا(2): این كلمه از دو جز است نخستین كه اَثرا باشد به معنی آموزش و تعلیم و جزو دوم پَئیتی(بد=پسوند اتصاف) است به معنی مولی و صاحب و دارنده.

فرهنگ معین(3): (hir-bad) 1- استاد آموزگار 2- شاگرد آموزنده 3- پیشوای دینی 4- رییس آتشكده فرهنگ معین واژه موبد را مگوپَت در پهلوی می داند:
موبد(Magupat) روحانی زرتشتی و موبدموبدان را رییس موبدان و دارای بزرگترین درجه روحانیت زرتشتی می داند.

فرهنگ جامع شاهنامه(4): هیربد(hirbad) خادم آتشكده بزرگ، قاضی و مفتی زرتشتیان این كلمه مركب از هیر (اثرا) به معنی آموزش و تعلیم و پئیتی یا بد به معنی دارنده و صاحب و چون آموزش به دست موبدان بوده از آنان به اسم آتربانان و هیربدان یاد شده است.

یكی مرد بدنام او هیربد
ز دوده دل و مغز جانش زبد
چو پردخته شد هیربد را بخواند
سخن های شایسته چندی براند
چنین گفت با هیربد ماهروی
كز ایدر برو با سیاوش بگوی
بیامد دمان هیربد گفت زود
همان گفت اندر شبستان شنود

استاد جلیل دوستخواه (5): هیربد را عنوان گروهی از پیشوایان دینی می داند كه به كارهای آموزشی می پرداختند و بعدها این واژه مترادف با موبد به كار رفته است. اشاره می كند كه موبد(اوستا"مغو پئیتی" و در پهلوی "مغوپت") عنوان پیشوایان دینی زرتشتی است.

دانشنامه مزدیسنا(6) : ... در ایران باستان پیشوایان دینی استاد و آموزگار بودند یا به عبارت دیگر تربیت و تعلیم مردم با آنان بوده بی مناسبت نبوده كه آنان در آن واحد كه آتربان نامیده می شدند هیربدان هم خوانده شدندو تنسر پیشوای معروف عهد اردشیر بابكان هیربدان هیربد خوانده شد، در ادبیات فارسی هیربد كلمه مترادف موبد است.
موبد از گروه پیشوایان دینی (هیربد- دستور- موبد و غیره) است. موبد را در اوستا مغو در فارسی باستان مگو و در پهلوی مغوپت گویند موبدان یا مغان در اصل قبیله ای از سرزمین ماد بودند كه پیشوایان روحانی فقط از میان آنان برگزیده می شدند این برتری هماره با این گروه از مردم ماد بودو پیشوایان به نام آن قبیله و خاندان مغوپت نامیده می شدند و تا كنون همین نام پایدار مانده موبد گوییم.(7)
نوشته های قدیمی تر پیشوایان دینی زرتشتی را نسبت به نقش و جایگاهی كه كه در جامعه و بین مردم داشته اند بررسی و آنها را چنین نگاشته اند.

آیینه آیین مزده یسنی (8): پیشوایان كیش مزده یسنی را نخست دستور گویند و دستور را آرش دانا و پیشوا و ... كنكاش آور پادشاه می باشد و دستور بزرگترین پیشوایان آن شهر باشد و او چنان باید از پرخیده و اپرخیده و سخنان خدایی و دانش و خرد آراسته باشد كه به نكوكرداری و راست گفتاری و درست پنداری و خداشناسی سرآمد مردم آن شهر و كشور باشد، دوم پیشوایانی كه در زیر یاسه و پرمان دستورند آنها را موبد گویند و آرش موبد داناست و موبد باید همه دانش كیش و آیین را آموخته و در منش و گوشن و كنشن راست و پاك بوده كار او خدایی باشد نه جهانی.
موبد و هیربد را در اوستا یك آرش است و اینكه دو گونه نام دارند بدان شوه است كه چون كسی اوستاها را جز وندیداد دانسته منش و گوشن و كنشن خود را برابر آیین مزدیسنی راست و پاك و بی آلایش دارد و خواهد به پایه موبدی رسد با داشتن این فروزگان هیربد نامیده شود و چون وندیداد و دیگر یاسه های بایسته آیین را به رسایی رساند موبد نامزد می گردد كه بتواند پیشوایی كند.

دستور خورشید دابو(9): موبد آتش ورهرام وادیاو در بمبئی و استاد پهلوی و اوستا در رساله، خود رسیدن به مرحله پیشوایی در دین زرتشتی را گذراندن سه مرحله می داند نخستین مرحله ناور است و ناور شبیه واژه ناوی است . ناور مقامی است كه باید به رموز مراسم یزشنی كاملا آشنا باشد ، آمادگی مراسم انتصاب به این مقام یك ماه طول می كشد پس از گذراندن آزمایش به هیربد نامور می گردد واژه اوستایی آن "ایتراپائی تی" می باشد مراد آنكه در آیین اشویی و پاكی سرآمد است هیربد آموزش مرحله دوم را باید بگذراند كه آن‌را مراتب نامند. دراین آزمایش باید رموز كامل برگزاری مراسم وندیداد و تشریفات بزرگ دینی را نیز یاد بگیرند پس از توفیق او را موبد گویند.
مرحله سوم یوژداثرگر است موبد پس از تمرینات كامل و آزمایشات سخت ، تشریفات دینی در صورت توفیق به رتبه یوژداثری نایل می گردد آنگاه می تواند درجات پیشوایی را به
موبدزادگان حوزه خویش عطا نماید، رییس یك پرستش گاه را كه هیربدان ، موبدان و یوژداثرگرها در آنجا به كار مشغولند دستور می نامند.

استاد رشید شهمردان در یكی از نوشته های خود (10) به زندگی نامه دستورانی اشاره می كند كه نقش سازنده و ارزشمندی در تاریخ دینی زرتشتی ، گردآوری متن های اوستا، تنظیم اوستا برای نیایش و بیان اندرزهایی دینی داشته اند از آن جمله می توان به دستور آذرباد ماراسپند- دستور آذركیوان- دستور سهرابجی- دستور بهرام كرمانی- دستور بهمن – دستورجاماسب آسا- دستور جاماسب ولایتی- دستور داراب- دستور رستم جی سنجانا- دستور ملا فیروز- دستور ملا كاووس و دستور نوشیروان اشاره كرد.
ایشان در گزارش خود از موبدانی نیز یاد می كنند كه در گسترش و پویایی دین زرتشت همت داشته اند و با بهترین شیوه مراسم دینی را انجام داده و در سخت ترین شرایط با كلامی شیوا اوستا را زمزمه كرده اند و آتش را كه نماد مهر و پاكی و راستی است در آتشكده ها پرستاری كرده اند موبد هوشیار موبد سروش – موبد خداجوی – موبد خوشی- موبد برزو- موبد بهرام- موبد جمشید- موبد خدابخش و موبد منوچهر كیقباد از آن گروه بودند. استاد شهمردان در یادی كه از فرزانگان زرتشتی كرده اند همچنین به هیربدانی اشاره می كنند كه آموزش های دینی را به مردم رسانده و استاد اوستا و متون پهلوی بوده اند.

هیربد تنسر: در زمان اردشیر بابكان از جانب شاهنشاه مامور باز نگری در آیین های زرتشتی بود و نامه های پراكنده اوستا را گردآوری كرد.
هیربد اردای ویراف:از برگزیدگان معروف زرتشتی در زمان اردشیر بابكان و گزارشی از عالم پس از مرگ را از اندیشه های خویش برجا گذاشت.
هیربد اسفندیار:پور هیربد هوشنگ – پور هیربد ملاجاماسب شاعر پارسی مقیم نوساری (هند) كه جدش ملاجاماسب مورد لطف و مهربانی جهانگیر، شاهنشاه هند قرار گرفته است.
هیربد خدابخش: پور هیربد جاماسب – پور هیربد نوشیروان پورجاماسب پور دستور كاووس معروف به استاد و از نژاد نوروز زنده دانشمند و شاعر زرتشتی مقیم قریه مباركه حومه تفت یزد بوده است مردی دیندار و از طرف مردم به نگاهبانی آتش برگزیده می شود. او رساله ای به نام دین مسئله دارد كه در زمان یكی از شاهزادگان قاجار در یزد تنظیم شده شرح و پاسخی برای اتهام آن زمان در مورد نسبت كفر و زندقه به گروه زرتشتیان در یزد است .

در حاشیه گزارش: هرچند در سده گذشته از آموزگارانی یاد شده است كه آداب ،اخلاق، فرهنگ و آموزش های دینی را به دیگران رسانده اند ولی به شكل رسمی از رتبه هیربدی و نام هیربد كه آغازگر مقام موبدی در نوشته ها آمده برخوردار نبوده اند.
انجمن موبدان تهران در راستای پرورش آموزگاران آگاه به دین اقدام و از سال 1380 نخستین دوره آموزش هیربدی را آغاز نمود.
در نخستین دوره از آموزش با بهره گیری از برنامه هایی كه در برخی از مراكز آموزش زرتشتی تدریس می شوند(11) به سرپرستی موبد كورش نیكنام برای سه ترم متوالی برنامه ریزی شد. برابر آگهی مهر ماه 1380 انجمن موبدان تهران 46 نفر از جوانان همكیش در این دوره شركت كردند. در ترم اول 16 واحد از 50 واحد درسی در طرح درس دین آموزان گنجانده شد.(12)
ترم اول از بهمن ماه 1380 آغاز و تا خرداد 1381 ادامه داشت، محل تشكیل كلاس ها ساختمان جمشید (13) بود كه به یاری مادی و معنوی خیر اندیش ارجمند موبد مهربان جمشید زرتشتی زیر نظر انجمن موبدان آغاز به كار نمود. آزمون های عملی و كتبی ترم اول در روزهای 27 و 28 تیر ماه 1381 برگزار و 18 نفر از دین آموزان دوره هیربدی برتر شناخته شدند كه با برنامه ریزی و انتخاب واحدهای جدید از مهرماه ترم دوم را در پیش خواهند داشت.
آموزش دیدگان در صورت موفقیت ، عنوان هیربد به معنای آموزگار دینی را كسب خواهند كرد كه پس از تكمیل آموزش به پایه هیربد برابر آنچه كه در آغاز آمد سرافراز گردند.
كورش نیكنام، عضو انجمن موبدان تهران: فروهر، امرداد و شهریور 1381
پی نوشت ها:
1- مهریشت بند 116 فروردین یشت بند 105 یسنا 26 بند 7
2- علی اكبر دهخدا لغت نامه دهخدا انتشارات دانشگاه تهران
3- دكتر محمد معین فرهنگ معین (جلد چهارم)
4- دكتر محمود زنجانی فرهنگ جامع شاهنامه انتشارت عطایی 1372 ص 1074
5- جلیل دوستخواه اوستا(جلد دوم) انتشارات مروارید چاپ سوم 1375 ص 1088
6- موبد دكتر جهانگیر اشیدری دانشنامه مزدیسنا نشر مركز 1371 ص 504
7- همان ،صفحه 439
8- ارباب كیخسرو شاهرخ آینه آیین مزدیسنی چاپ آفتاب چاپ سوم 1377 ص 77
9- دستور خورشید دابو دانستنی های آیین زرتشتی برگردان رشید شهمردان چاپ خواجه 1358 ص 17
10- رشید شهمردان، تاریخ زرتشتیان ، فرزانگان زرتشتی انتشاران فروهر 1363
11- در دانشكده های دینی سپنتا ، كاما آتورنان و دانشكده زرتشتیان سنجان درس هایی مانند سرایش موزون گات ها , تفسیر گات ها ، سرایش اوستا، فلسفه زرتشت، استوره و ایزدان زرتشتی چگونگی انجام مراسم دینی، فن بیان و سخنرانی، روان شناسی، زبان انگلیسی ، فلسفه تطبیقی ادیان، فرهنگ سنتی آداب و رسوم زرتشتی و ..... گنجانده شده است .
12- در كلاس های ترم اول كه در روزهای آدینه هر هفته از ساعت 8 بامداد تا 14:30 ادامه داشت درس های تاریخ زرتشتیان معاصر (موبد دكتر جهانگیر اشیدری) جهان بینی اشو زرتشت (موبد دكتر اردشیر خورشیدیان) اوستا (موبد مهندس مهربان فیروزگری) سرایش موزون و تفسیر اهنودگات(موبد كورش نیكنام) استوره و ایزدان ایرانی (دكتر كتایون مزداپور) دین دبیره (دكتر رستم وحیدی) فلسفه زرتشت (دكتر كورش نیكنام) تاریخ ایران باستان (خسرو خواجه نوری) روان شناسی خلاقیت(علی شمیسا)گنجانده شده بود.
13- ساختمان جمشید در خیابان حافظ ، كوچه بامشاد واقع شده است ، این بنا اهدایی برادران خیراندیش روانشاد موبد فریدون بهمن زرتشتی و موبد مهربان جمشید زرتشتی به سازمان جوانان زرتشتی (فروهر) در سال 1366 است كه به نامگانه پدرشان روانشاد موبد جمشید و مادرشان استاد فرنگیس ساخته شده است.

گات ها ، كتاب دینی زرتشتیان

persian-empire — Thu, 27 Aug 2009 18:19:03 GMT

هنگامی كه از پیروان ادیان الهی درباره سخنانِ پیامبرشان پرسش می شود هر یك كتاب ویژه ای را معرفی می كنند كه دربرگیرنده وحی و الهام خداوندی به آن پیامبر است . به همین روی مسلمانان ، قرآن مجید را كتاب آسمانی پیامبر خود معرفی می كنند و یهودیان و مسیحیان به ترتیب تورات و انجیل را نام می برند.
پیش تر از آن ، آیین یكتاپرستی در ایران باستان شكل گرفته و زرتشت ، پیامبری است كه در گویش آن زمان، كلامش را به اوستایی بیان كرده است . به این ترتیب هر جا سخن از كتاب دینی زرتشتیان باشد، در پاسخ از اوستا به نام كتاب دینی زرتشتیان یاد می شود. این پاسخ از یك سو درست به نظر می رسد زیرا این كتاب به زبان اوستایی است ولی هنگامی كه تمام متون اوستایی بررسی شود با نگرش به موضوع بخش های اوستا و چگونگی نگارش هر متن از این كتاب نتیجه این است كه همه بخش های اوستا گفته های اشوزرتشت نیست و تنها سروده هایی از اوستا كه در بخشی از یسنا قرار گرفته است ، از آن پیامبر ایران است و این بخش گات ها نام دارد.
باید باور داشته باشیم كه تاریخِ تمدن، در سرزمین ایران بسیار فراتر از برخی كشورهای دیگر است بپذیریم كه ایرانیان ، پیش از دوره یكتاپرستی در این سرزمین ، در باورهای استوره یی خود بسیاری از آداب و رسوم ، پندار و گفته ها داشته اند و درباره آخرین نتیجه هایی كه در پی هر رویداد طبیعی می گرفتند قوانین و آیینی تازه را در اجتماع خود رواج می دادند. از آنجا كه زبان گفت و گوی مردم در روزگاران باستانی ایران ، زبان اوستایی بوده تمام این سرودها ، نیایش ها و قوانین به اوستا معروف گشته اند. كتاب اوستا مجموعه یی است كه بخشی از آن مربوط به سده هایی پیش از اشوزرتشت ، یعنی شروع آیین یكتاپرستی در ایران باستان است و به زبان مادری آن زمان سروده شده است در مجموعه ، سرودها و گفته هایی آمده كه دربارهباورهای دینی ، تاریخی، گاه شماری، بهداشتی، دادگری و دانش های دیگر آن دوران است . به همین روی مجموعه اوستا كه در تاریخ و ادبیات از آن یاد شده از پنج بخش تشكیل شده است. یسنا، یشت ها، ویسپرد وندیداد و خرده اوستا.
خرده اوستا از همه بخش ها جوان تر است، گزیده بخش هایی از یشت های كهن با سرودهای جدید است . نمازهایی روزانه و سرودهایی درباره برگزاری مراسم آیینی و درگذشتگان در آن گنجانده شده است.
وندیداد كه بخش دیگر است ، در زبان اوستا" وی دَئِو داتَه" یعنی قانون ضد دیو است . دیو در باور مردمان پیش از دوره یكتا پرستی ، خدایان پنداری ویران كننده بودند كه می بایست برای آنان قربانی و فدیه انجام شود تا از خشمِ آنان كاسته شود . در این كتاب و به زبانی اوستایی سفارش هایی درباره پاكیزگی و احكام پرهیز از مردار مربوط به زمان باستانی ایران آمده است كه در دانش زمان خود ارزشمند بوده و بیانگر نگرش مردم ایران باستان به اصول پزشكی ، بهداشت و قانون اجتماعی است.
ویسپرد، یكی از بخش های اوستا است كه وابسته به نمازها و نیایش های جشن گاهنبار است . این جشن ، شش مرحله در سال برگزار می شود كه در آغاز به مناسبت های گوناگون پیشه كشاورزی شكل گرفته و اكنون با برپایی نیایش های همگانی به داد و دهش و پذیرایی پرداخته می شود.
یشت ها، سرودها و گفته های بسیار كهن است و در حماسه هایی به صورت نثر مسجع در ستایش ایزدان است كه از مهمترین آنها اورمزد یشت، ورهرام یشت، اردیبهشت یشت، مهر یشت ، هوم یشت و سروش یشت است كه بخش دیگری از اوستا را تشكیل می دهد.
یسنا، نیایش هایی در ستایش پروردگار و آفریده های نیك اوست . سرودهای یسنا، 72 بخش هستند كه هر یك را "یسن" یا "هات" می گویند. یسنا از مهمترین بخش مجموعه اوستا به حساب می آید، زیرا سخنان و پیام اشو زرتشت در این بخش جای دارد. گات ها در مجموع 17 هات از یسنا را تشكیل می دهد كه خود نیز شامل پنج بخش به نام های اَهنود، اُشتَوُد، سپنته مد، وهوخشتر، وَهیشتوایش است.
قسمت های دیگر یسنا نیز از نظر وزن و موضوع هماهنگی زیادی با پیام اشوزرتشت دارد و بی گمان از سرودهای شاگردان نزدیك پیامبر است. به این ترتیب گات ها ، تنها سخنان پیام آور ایرانی اشوزرتشت است و كتاب دینی زرتشتیان به حساب می آید.
سرودهای گات ها ، اندیشه برانگیز و آموزنده است. این پیام ، دانش فراگیری اخلاق نیك و ارزش های انسانی است و از روش درست زیستن و رستگار شدن سخن می گوید.
پیام گات ها برای پیشرفت كار جهان است . در این بینش سستی ، تنبلی و بیكاری روا نیست. نوسازی و تازه گردانیدن جهان هستی وظیفه انسان هاست ، گات ها ، كسانی را كه با دانش و بینش خود در كار ، جهان را به پیش می برند و تازه می گردانند، سوشیانت می گویند. در پیام اشوزرتشت زن و مرد جایگاهی برابر و یكسان دارند. او باور دارد كه هر دو از فروزه منش نیك برخوردارند، پس باید از خردِ رسا بهره مند شوندو به سوی دانایی گام بردارند. شخص دانا پیوسته راستی را برمی گزیند . راستی در اندیشه، گفتار و كردار جای می گیرد و پیرو راستی با هنجار هستی یعنی اشا هماهنگ خواهد شد.
اشا، نظم زمین و آسمان است و مردم نیز باید این هنجار را دریابند و به آیین راستی درآیند تا شایستگی انسان بودن را داشته باشند.
آیین راستی ، انجام كار درست در زمان مناسب در جای خود،با حساب و ابزار درست است.
گات ها به كسانی كه از روی راستی رفتار كنند اَشَوَن می گویند. در بینش گات ها ، راستی همواره پیروز است و دروغ مصلحت آمیز جایی ندارد. كسی كه از دروغ پیروی كند درگوَنت نامیده می شود. دروغ تنها به گفتار نیست بلكه شامل اندیشه و كردار ناشایست نیز می شود. گات ها سفارش دارد تا همه رستگار شوند و باور دارد كه روزی فرا خواهد رسید تا همگان به سوی دانایی و اشا روی آورند.
آیینی كه در پیام گات ها بیان شده است، آیین مهر و دوستی ، آیین شادمانی و بالندگی، آیین مبارزه با كژاندیشی و گسترش راستی است. آیین كار و كوشش برای رسیدن به خوشبختی یعنی آسایش همراه با آرامش است.
گات ها ، كتاب دینی زرتشتیان و پیام اشوزرتشت است.

« منبع » http://www.kniknam.com

آخرین گفتار داریوش كبیر

persian-empire — Tue, 25 Aug 2009 15:31:18 GMT

اینك كه من از دنیا می‌روم 25 كشور جزو امپراتوری ایران است. در تمام این كشورها پول رسمی ایران رواج دارد ، ایرانیان در آن كشورها از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند چنانكه مردم آن كشورها نیز در ایران محترم شمرده می‌شوند. جانشین من خشایار باید بداند همانند من در حفظ این كشور بكوشد و راه نگهداری این سرزمین‌ها این است كه در امور داخلی آنها دخالت نكند ، دین و باورهای آنها را گرامی‌ بدارد.
اكنون كه من از دنیا می‌روم تو 12 كرور زر در خزانه پادشاهی داری و این زرها یكی ازپایه‌های قدرت توست زیرا قدرت پادشاه فقط به شمشیر نیست، بلكه به دارایی نیز هست، البته به خاطر داشته باش كه تو باید به زرها بیفزایی نه اینكه از آن بكاهی. من نمی گویم كه در موقع ضروری از آن برداشت نكنی زیرا وجود زر در زرخانه این است كه به هنگام نیاز از آن برداشت كنی اما در نخستین فرصت آنچه را كه برداشتی به خزانه كشور بازگردان.
مادرت آتوسا بر من حق فراوان دارد بنابراین پیوسته خشنودی‌اش را فراهم ساز.
10 سال است كه مشغول ساختن انبارهای غله در كشور هستم، من روش ساختن این انبارها را كه به شكل استوانه با سنگ بنا می‌شود از كشور مصر آموختم و چون انبارها پیوسته تخلیه می‌شوند حشرات در آن بوجود نمی‌آید و غله بدون اینكه فاسد شود چند سال می‌ماند، تو باید پس از من همچنان ساختن انبارهای غله را ادامه دهی تا اینكه پیوسته آذوقه برای 2 یا 3 سال نیاز كشور ذخیره باشد.
هرگز و هیچگاه كارهای مهم كشوری را به دوستان و نزدیكان خود مُسپار ،برای آنان همان مزیت دوست بودن با تو كافی است، چون اگر دوستان و نزدیكان خود را به كارهای مملكتی بگماری و آنها بر مردم بیداد كرده و استفاده نادرست ببرند تو نخواهی توانست آنها را به كیفر برسانی چون با تو دوست هستند و تو ناچاری كه رعایت دوستی را بكنی.
كانالی را كه می خواستم بین رودخانه نیل و دریای سرخ ایجاد كنم ، به پایان نرسیده است ، بیگمان تمام شدن آن از نظر بازرگانی و جنگی بسیار اهمیت دارد و تو باید آن كانال را به پایان برسانی. همچنین نباید عوارض تردد كشتی‌ها از آن خیلی زیاد باشد كه ناخدایان ترجیح دهند كه از آن نگذرند.
اكنون سپاهی به مصر فرستاده‌ام تا در قلمرو ایران نظم برقرار سازد ولی فرصت نكرده‌ام سربازانی به یونان گسیل كنم، تو با ارتشی قوی و نیرومند به سوی یونان حركت كن تا به آنان بفهمانی كه پادشاه ایران توانمند است تا بدكاران را نابود كند.
سفارش دیگر من به تو این است كه هیچگاه كارگزاران كشوری را به خود راه نده چون هردوی آنها ویرانگركیان با ارزش ایران هستند و هرگز دروغكار و چاپلوس را بر مردم چیره نگردان زیرا آنها ممكن است به هنگام اخذ مالیات بر مردم بیداد كنند، قانونی بنیان كن كه تماس آنها با مردم كمتر شود، افسران و سربازان را خشنود نگهدار چرا كه اگر با آنها بدرفتاری كنی، چون نمی‌توانند بر تو زورگویی كنند پس در میدان نبرد تلافی خواهند كرد هرچند به قیمت كشته شدنشان تمام شود.
روند آموزش مردم را ادامه بده و بگذار آنان توانایی خواندن و نوشتن داشته باشند تا درك و اندیشه آنها فزونی یابد در این صورت با اطمینان بالاتری می‌توانی پادشاهی كنی.
همواره پیرو كیش یكتایی و یزدان‌پرستی باش اما هیچ قومی را مجبور مكن كه پیروكیش تو باشند، پیوسته به خاطر داشته باش تا هر كس آزاد است از هر كیش و آیینی كه میل دارد پیروی كند.
پس از مرگ بدنم را بشوی و آنگاه در كفن بپیچان و در تابوت سنگی قرار بده و در مزار بگذار اما آرامگاهم را مسدود نكن تا هر زمانی كه تابوت مرا دیدی، دریابی كه پدرت زمانی پادشاهی توانمند بوده و تو نیز همچون من روزی خواهی مرد و با دیدن تابوت من غرور بر تو غلبه نخواهد كرد اما وقتی مرگ خود را نزدیك دیدی بگو كه قبر مرا بپوشانند و سفارش كن تا پسرت نیز دربارة تو چنین كند.
زنهار هرگز هم مدعی و هم قاضی مشو ، هرگاه نسبت به كسی ادعایی داری درخواست كن تا یك قاضی بی‌طرف آن را بررسی و حكم دهد زیرا مدعی اگر قاضی شود بیداد خواهد كرد. هرگز آبادسازی را فراموش نكن زیرا قانون هستی این است كه وقتی كشوری بازسازی و آباد نشود، رو به ویرانی خواهد رفت، آباد كردن، ایجاد كاریز و احداث جاده و شهرسازی را از كارهای بنیادی خود بدان، بخشودگی و بخشندگی را از یاد مبر و آگاه باش كه بعد از دادگستری، برجسته‌ترین ویژگی پادشاهان این دو كار نیك است ولی هرگاه نسبت به تو یا به دیگری ناهنجاری و ستم كرده باشند و تو آن‌را نادیده بگیری، بیگمان بیداد كرده‌ای.
دیگر سخنی ندارم و این سفارش‌ها را در حضور كسانی غیر از تو كه گرد من آمده‌اند، می‌گویم تا اینكه بدانند من پیش از مرگ این‌سفارش‌ها را داشته‌ام .
اینك بروید و مرا تنها بگذارید زیرا احساس می‌كنم مرگ من نزدیك شده است.

اندرز انوشه روان خسرو قبادان

persian-empire — Mon, 24 Aug 2009 20:13:13 GMT

چنین گویند كه چون انوشه روان، خسرو پور قباد زندگیش به سرانجام رسید، پیش از آنكه روان از تنش جدا شود، بزرگان را چنین وصیت كرد كه چون من درگذرم این تخت را برداشته و به اسپانور (میدانی در شهر تیسفون) ببرید در آنجا نهاده مردم را بانك زده، بگویید:
ای مردم از بدكاری و گناه بپرهیزید و در كردار نیك كوشا باشید و به خوشی جهان ناپایدار دل مبندید، این تن همان تنی است كه تا دیروز از فّر و شكوه آن كسی نمی‌توانست كمتر از سه گام به او نزدیك‌تر شود و تا دیروز همواره در ترویج اشویی و نیكی و پاكی كوشش می‌كرد، اینك امروز همان بدن را بنگرید كه كسی از ترس پلید شدن به آن نزدیك نمی‌شود و هر كس به آن دست نهد تاخود را پادیاو (غسل)نكند و پاك نسازد، نمی‌تواند به نماز اهورامزدا بایستد و نباید با نیاكان و پاكان آمیزش كند.
آری این بدن دیروز از شكوه و جایگاه پادشاهی دست به كسی نمی‌داد و امروز از پلیدی كسی دست به آن نمی‌گذارد. پس ای مردم، پارسا و نیكوكار باشید و در نیكی و بهروزی جهان و جهانیان بكوشید. در پیروی از دین راستی و پیمان استوار بمانید و با ردان و راستان همراه باشید، اندرز معلمان روحانی را بشنوید و به كار بندید.
به آنچه به شما رسیده است قانع بوده و به مال دیگران طمع مدارید، در داد و دهش به بینوایان و نیازمندان غفلت مورزید و بدانید كه چون از جهان درگذرید، شكوه و جایگاه تباه شود و غم و شادی پایان پذیرد.
ز نهار ای مردم با خبر باشید چون زندگانی كوتاه جهان را سپرید راه دوری شمارا در پیش است. در آنجا داور دادگر اعمال شما را خواهد سنجید و كسی اعمال نیك و ثواب به شما وام نخواهد داد و برای نجات، رشوه پذیرفته نمی‌شود.
زنهار ای مردم تن را بر روان برتری مدهید جز كردار نیك نمی‌توان از پل چینود عبور كرد زیرا در آنجا داوران راستی مانند مِهر و رشن نگران اعمال شما خواهند بود.
از نیكان باشید تا اهورایی شوید. كسی را تمسخر و سرزنش مكنید. چه نیكی و بدی در هركس وجود دارد. جهان گذران را چون كاروانسرایی پندارید و در آن به نیكی رفتار كنید، زشتی و رنج و ‌آزار را از خود دور سازید.
این نیز گفته‌اند كه هركس باید فكر كرده ، بداند از كجا آمده‌است و در این جهان برای چه زندگی دارد و باز به كجا خواهد رفت و چه خویشكاری(وظیفه‌ای)‌ بر عهدة اوست.
من چنین می‌دانم كه از نزد هورمزد خدای آمده‌ام و برای برانداختن زشتی و دروغ به جهان رسیده‌ام و باز به جایگاه نخستین خود نزد هورمزد خدای بازگشت خواهم كرد و او از من اشویی ، راستی، كوشش و دانایی خواستار است.